Veel ouders die zijn geraakt door de toeslagenaffaire stellen ons dezelfde twee vragen: welke route moet en kan ik nemen voor het verkrijgen van aanvullende vergoeding voor werkelijk geleden schade als de compensatie na integrale beoordeling niet voldoende is, en wat kan ik ongeveer verwachten?
Die vragen zijn begrijpelijk, want de hersteloperatie is ingewikkeld en de keuzes zijn ingrijpend. Het Ministerie van Financiën en de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen zijn momenteel druk doende om de schaderoutes verder te verhelderen en te verbeteren. Dat er nu nog onduidelijkheid bestaat over de schade routes en de Individuele Schade Berekening blijkt onder andere uit recente rechtspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Deze heeft recent geoordeeld dat verschillende aspecten van de forfaitaire (en werkelijke) schaderoutes verbeterd of (door)ontwikkeld moeten worden.
Aanvullende schadevergoeding toeslagen
Om ouders daarbij op weg te helpen, hebben wij (vanuit Laghmouchi Law) een Wegwijzer schadevergoeding gemaakt: een eenvoudig, gratis hulpmiddel waarmee u zich op uw gemak kunt oriënteren, thuis, op uw eigen tempo, en zonder dat u ergens iets voor hoeft te installeren.
Wat doet de wegwijzer?
Daarna kunt u per route een indicatie van de schadevergoeding maken. (Gelijk)waardig Herstel en MijnHerstel werken met hetzelfde overzicht van 29 schadeposten, verdeeld over vijf leefgebieden: financiën, gezin, welzijn en zorg, wonen en werk. Bij elke gebeurtenis hoort een vast bedrag. U vinkt aan wat u heeft meegemaakt en ziet meteen een eerste, ruwe schatting. Bij elk onderdeel staat een knopje met uitleg, een voorbeeld en een paar gerichte vragen, zodat u stap voor stap wordt geholpen en zelf ziet waar uw verhaal nog aanvulling nodig heeft.Dat laatste is geen overbodige luxe. Wij zien met regelmaat dat ouders posten laten liggen waar zij recht op hebben. De ouder die juist hárder ging werken om de schulden af te lossen, denkt vaak dat er voor haar niets in zit, terwijl er een aparte post bestaat voor wie wel werkte maar niet over het eigen inkomen kon beschikken. De ouder die in een auto sliep zegt “ik was niet dakloos, ik was thuisloos”, en laat daarmee een fors bedrag liggen. En het kind dat strafbare feiten pleegde met een financieel motief, valt uitdrukkelijk onder het verlies van gelijke kansen, maar dat vertelt bijna niemand uit zichzelf.
De drie routes in het kort
Komt u in aanmerking voor een aanvullende schadevergoeding, dan kunt u in beginsel kiezen uit drie routes. Die keuze luistert nauw, want de routes verschillen van elkaar en uw keuze kan gevolgen hebben voor uw rechten.
(Gelijk)waardig Herstel is bedoeld voor ouders die behoefte hebben aan persoonlijke begeleiding. Een luisterend schrijver helpt u om uw verhaal en de gevolgen van de affaire helder vast te leggen; daarna beoordeelt een onafhankelijke schade-analist uw aanvraag aan de hand van vaste vergoedingsbedragen. Deze route kan prettig zijn als u ondersteuning wilt bij het opschrijven van uw verhaal. De kwaliteit van uw verhaal varieert naar onze ervaring enorm en is afhankelijk van de schrijver. Het is sowieso altijd verstandig om uw advocaat bij iedere stap goed te betrekken. Te meer de Stichting (en de luisterend schrijver) de advocaat niet proactief informeert en u zelfs de indruk kan geven dat u geen advocaat nodig heeft. In de praktijk blijkt het tegendeel!
MijnHerstel werkt met dezelfde uitgangspunten en dezelfde vaste bedragen, maar u dient de aanvraag zelf digitaal in en doorloopt het proces zelfstandig dan wel met uw advocaat (of andere gemachtigde/ rechtsbijstandsverlener). De beoordeling ligt bij de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT). Geschikt als u liever zelf (met uw advocaat of rechtsbijstandsverlener) de regie houdt. Uw advocaat is dan meer betrokken bij uw zaak.
De Commissie Werkelijke Schade (CWS) werkt anders en is inmiddels beleidsmatig beperkt tot bepaalde typen dossiers. Deze route werkt in beginsel niet met vaste bedragen, maar met een individuele beoordeling van uw daadwerkelijke schade, zonder vooraf vastgesteld maximum. Indien de werkelijke schade niet bepaald kan worden is het mogelijk dat bij bepaalde schadeposten gewerkt wordt met vaste bedragen. Deze route bestaat wettelijk nog, maar de overheid behandelt op dit moment in beginsel geen nieuwe aanvragen van ouders die ook via (Gelijk)waardig Herstel of MijnHerstel terechtkunnen. Of die beleidskeuze juridisch standhoudt, is nog onderwerp van discussie. Na de beoordeling ontvangt u een beschikking; bent u het daar niet mee eens, dan staan bezwaar en beroep open. Het CWS-schadekader zelf blijft in gebruik: het vormt de basis voor de individuele schadeberekening (ISB) binnen MijnHerstel (zie “Recente ontwikkelingen” hieronder).
De forfaitaire routes (Gelijk)waardig Herstel en MijnHerstel worden in beginsel afgesloten met een vaststellingsovereenkomst. Vindt u dat het aangeboden bedrag geen recht doet aan uw werkelijke schade, dan kunt u uw schade alsnog individueel laten beoordelen. Die individuele beoordeling volgt de werkwijze van de CWS: uw eerder ingediende informatie wordt opnieuw bekeken, waar nodig aangevuld, en uw schade wordt op basis van uw persoonlijke situatie berekend. Ook dat kan uitmonden in een vaststellingsovereenkomst; komt u er niet uit, dan volgt een beschikking waartegen de gebruikelijke rechtsmiddelen openstaan.
Recente ontwikkelingen (zomer 2026)
De routes zijn volop in beweging. Dat blijkt ook uit de Kamerbrief van 3 juli 2026. MijnHerstel kent inmiddels geen wachtrij meer: wie zich aanmeldt, wordt direct geholpen. Nieuwe aanvragen bij de Commissie Werkelijke Schade worden in de regel niet meer rechtstreeks behandeld; ouders die nog in de CWS-wachtrij staan, wordt gevraagd vóór 1 september 2026 te kiezen voor (Gelijk)waardig Herstel of MijnHerstel. Wie geen keuze maakt, wordt in beginsel via MijnHerstel verder geholpen; overstappen naar (Gelijk)waardig Herstel blijft ook na 1 september mogelijk.
Sinds 30 juni 2026 kunnen ouders die vinden dat de vaste bedragen hun werkelijke schade niet dekken, een individuele schadeberekening (ISB) vragen binnen MijnHerstel. Die gebruikt het schadekader van de CWS, maar anders dan bij de forfaitaire routes moet de ouder de werkelijk geleden schade zélf aannemelijk maken.
Ook de rechtspraak beweegt. In een uitspraak van 3 juni 2026 oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State dat ouders recht hebben op een beoordeling van hun werkelijke schade: een vast (forfaitair) bedrag mag niet dwingend worden opgelegd, en de ouder moet de kans krijgen aannemelijk te maken dat het forfait tot ondercompensatie leidt. In dezelfde lijn stelde de Afdeling vast dat de besluitvorming over werkelijke schade te lang stillag; zij zette de dwangsom bij te laat beslissen voor een jaar op nul, omdat die de afhandeling juist vertraagde.
Kanttekening: deze ontwikkelingen zijn bevestigd in de Kamerbrief van 3 juli 2026, maar de precieze uitwerking, met name van de individuele schadeberekening en de nieuwe onafhankelijke adviesfunctie, loopt nog en kan de komende maanden nog wijzigen. Laat u daarom over uw eigen situatie adviseren.
Twee dingen die in de praktijk misgaan
De saldering. Van het forfaitaire totaal wordt afgetrokken wat u eerder ontving: de vergoeding materiële schade van 25% uit uw integrale beoordeling, de immateriële vergoeding van €500 per half jaar (gerekend van de startdatum van uw integrale beoordeling tot de definitieve beschikking), een eventuele O/GS-tegemoetkoming en eerder ontvangen voorschotten. Kwam uw integrale beoordeling in totaal onder de €30.000 uit, dan mocht u het verschil houden, maar dat surplus uit de Catshuisregeling wordt wél verrekend. Door die saldering kan het gebeuren dat er onder de streep weinig of niets overblijft. Goed om te weten: de €30.000 was ooit ook een toegangsvoorwaarde voor (Gelijk)waardig Herstel, maar de recentste informatie behandelt dat bedrag uitsluitend nog als salderingspost. Wie daarop is afgewezen, doet er verstandig aan dat te laten toetsen.
Dat neemt niet weg dat wij de saldering op onderdelen juridisch aanvechtbaar vinden. De Afdeling bestuursrechtspraak onderscheidt verschillende immateriële schadeposten. Het is dan niet vanzelfsprekend dat echt smartengeld wordt weggestreept tegen een vergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn, of tegen een O/GS-tegemoetkoming, die een heel andere grondslag heeft. Dat verweer voeren wij, en het is de moeite waard voordat u tekent.
De startdatum. De schade-analyse gaat uit van de startdatum van uw integrale beoordeling: de eerste onterechte stopzetting of vermindering. Bijna elke schadepost telt alleen mee als de gebeurtenis daarná plaatsvond. Maar die datum is een beleidsmatige keuze, geen wettelijke grens. De Handreiking Werkelijke Schade (Kamerstukken II 2021/22, 31066, nr. 908) schrijft dat het startmoment veelal samenvalt met de stopzetting of terugvordering, en veelal is niet altijd. Blijkt uit het dossier dat de problemen eerder begonnen, dan is er ruimte om te bepleiten dat de schadeperiode eerder aanvangt; de artikelen 3:2 en 3:46 Awb eisen een zorgvuldig en deugdelijk gemotiveerd besluit. Klopt uw startdatum niet, dan is bezwaar tegen de integrale beoordeling het aangewezen middel, en dat moet u doen vóórdat u een vaststellingsovereenkomst tekent.
Tot slot een geruststelling die te weinig ouders horen: u moet uw schade aannemelijk maken, niet bewijzen. De lat ligt lager dan in een gewone civiele procedure. Medische stukken zijn voor de posten over mentaal en fysiek welzijn niet verplicht. Het ontbreken van papieren uit een periode waarin uw leven in duigen lag, is dus geen reden om uw verhaal maar niet te vertellen.
Een indicatie, geen toezegging
Het is belangrijk te benadrukken wat de wegwijzer níet is. De uitkomst is een hulpmiddel om u voor te bereiden, geen juridisch advies en geen toezegging over een bedrag; er kunnen geen rechten aan worden ontleend.
Bij (Gelijk)waardig Herstel en MijnHerstel wordt gerekend met vaste bedragen. Deze routes eindigen in een vaststellingsovereenkomst (VSO), en die is definitief: teken daarom nooit iets zonder eerst met uw advocaat te overleggen. Accepteert u een voorstel níet, dan zit u overigens niet vast: dan volgt een beschikking, waartegen bezwaar en beroep openstaan.
Bij de Commissie Werkelijke Schade (CWS) ligt dit anders. Daar is het uitgangspunt uw werkelijke schade, die individueel wordt begroot, zonder vast maximum. Voor sommige posten kan de CWS terugvallen op vaste (richt)bedragen, maar die wijken af van de bedragen bij (Gelijk)waardig Herstel en MijnHerstel. De grootste posten, zoals inkomens-, pensioen- en medische schade, worden bovendien niet in een hulpmiddel als dit uitgerekend, maar door onafhankelijke deskundigen die de CWS inschakelt. Houd er verder rekening mee dat de CWS verrekent wat u eerder van de UHT ontving; daardoor kan de aanvullende vergoeding lager uitvallen dan uw berekende schade, in sommige gevallen zelfs € 0. De wegwijzer geeft daarom slechts een eerste, ruwe indicatie.
Wilt u de wegwijzer eens bekijken? U kunt uw antwoorden bewaren en met ons delen, zodat wij ze samen kunnen doornemen.
Open de Wegwijzer schadevergoeding →
De wegwijzer opent in uw browser, op computer of telefoon. U hoeft niets te downloaden of te installeren.
Heeft u vragen, of wilt u dat wij met u meekijken naar uw situatie? Neem gerust contact met ons op. Wij staan veel gedupeerde ouders bij in de hersteloperatie en helpen u graag verder.
Veelgestelde vragen
Kan een advocaat mij helpen, en wat kost dat? Bij een verzoek om aanvullende vergoeding van uw werkelijk geleden schade is de hulp van een advocaat vrijwel altijd verstandig: de regels zijn ingewikkeld, de keuzes ingrijpend en een getekende overeenkomst is definitief. Voor die bijstand bestaat een aparte, kosteloze regeling: de Subsidieregeling pakket rechtsbijstand herstel toeslagen. Daarbij geldt geen inkomens- of vermogenstoets, betaalt u geen eigen bijdrage en is er achteraf geen beoordeling van het resultaat. Deze gefinancierde rechtsbijstand geldt in beginsel voor álle routes voor aanvullende schade: (Gelijk)waardig Herstel, MijnHerstel, de individuele schadeberekening (ISB) en de Commissie Werkelijke Schade (CWS). U vraagt een advocaat aan via de Raad voor Rechtsbijstand; wij helpen u daar graag bij.
Kost de hersteloperatie zelf geld? Nee. Het indienen en de behandeling van uw verzoek door de overheid zijn gratis, en ook de bijstand van een advocaat kan kosteloos zijn via de subsidieregeling. Dit geldt overigens niet voor alle werkzaamheden met betrekking tot de hersteloperatie. Zo valt de hulp bij de brede ondersteuning, et cetera niet onder de subsidieregeling.
Betaal ik belasting over de vergoeding? Nee. De vergoedingen uit de hersteloperatie zijn in beginsel onbelast; ze gelden in beginsel niet als inkomen.
Heeft de vergoeding gevolgen voor mijn toeslagen, bijstand of vermogenstoets? In beginsel niet. De compensatie geldt als “bijzonder vermogen” en telt tien jaar lang niet mee voor de vermogenstoets van de toeslagen; voor de kinderopvangtoeslag geldt sowieso geen vermogenstoets, en ook op de bijstand heeft de compensatie geen invloed. Er gelden voorwaarden en termijnen; laat uw eigen situatie navragen.
Wat is de individuele schadeberekening (ISB)? Vindt u na (Gelijk)waardig Herstel of MijnHerstel dat de vaste bedragen uw werkelijke schade niet dekken, dan kunt u een individuele schadeberekening (ISB) vragen. Uw schade wordt dan preciezer bekeken op basis van uw persoonlijke situatie. Dat kan hoger uitvallen, maar soms ook lager. Overleg dit met uw advocaat.
Ik kreeg minder dan €30.000 compensatie. Kan ik dan wel mee? Ja. In een oudere overeenkomst gold dat bedrag als toegangsvoorwaarde voor (Gelijk)waardig Herstel, maar de recentste informatie van SGH en het ministerie noemt het niet meer als eis en behandelt de €30.000 alleen nog als bedrag dat van uw vergoeding wordt afgetrokken. Bent u hierop eerder afgewezen? Laat dat toetsen.
Mijn ex-partner en ik zijn allebei gedupeerd. Kunnen wij allebei aanvragen? Ja. Werd de kinderopvangtoeslag afwisselend door u beiden aangevraagd, dan bent u “dubbele aanvragers” en kunt u allebei starten, in overleg met uw coördinator. Hoe u de schadeposten over u beiden verdeelt, luistert nauw: laat u daarbij adviseren.
Kan ik nog van route wisselen? Zolang u niets heeft getekend, vaak wel. Maar een getekende vaststellingsovereenkomst (VSO) is definitief. Overleg dus altijd vóórdat u tekent.
Wat als ik het niet eens ben met de uitkomst? U hoeft niet te tekenen. Dan volgt een beschikking waartegen bezwaar en beroep openstaan, of u laat uw schade individueel berekenen. U zit niet vast.
Hoe lang duurt het? Dat verschilt per dossier en is vaak lang: van maanden tot meer dan een jaar. Duurt het onredelijk lang, dan kunnen wij stappen zetten om een beslissing af te dwingen.
NB: opmerkingen over de inhoud van deze blog of wegwijzer ontvangen wij graag!