De Wet VPB 1969 wordt per 1 januari 2025 aangepast met een vernieuwde definitie van het begrip fonds voor gemene rekening (FGR). Daarnaast introduceert de Wet IB 2001 een nieuw fiscaal begrip: het transparant fonds. Deze wijzigingen zijn vastgelegd in een beleidsbesluit dat onder andere de kwalificatiecriteria van deze fondsen verduidelijkt.
De wijzigingen hebben aanzienlijke gevolgen voor ondernemers en beleggers die gebruikmaken van FGR-structuren. Het besluit actualiseert de fiscale regels voor fondsen en biedt meer duidelijkheid over de fiscale kwalificatie van fondsen.
De vernieuwde definitie van FGR
Artikel 2, vierde lid, van de Wet VPB 1969 (tekst per 1 januari 2025) bevat een deels vernieuwde definitie van het FGR. Het belangrijkste verschil met de huidige definitie is het vervallen van het zogenoemde toestemmingsvereiste. Voorheen moest de vervreemding van bewijzen van deelgerechtigdheid aan toestemming zijn gebonden om een FGR te kwalificeren als zelfstandig belastingplichtig. Vanaf 2025 is dit vereiste geen onderscheidend criterium meer.
Het FGR moet vanaf 2025 aan de volgende kenmerken voldoen:
- Fonds (onderdeel 2): Het betreft een samenwerkingsverband dat als fonds wordt gekwalificeerd.
- Voordelen voor deelgerechtigden (onderdeel 3): Het fonds behaalt voordelen voor de deelgerechtigden door middel van beleggingen of andere vormen van aanwending van vermogen.
- Beleggingsfonds (onderdeel 4): Het fonds moet zijn aangemerkt als een beleggingsfonds of fonds voor collectieve belegging in effecten, zoals gedefinieerd in art. 1:1 van de Wet op het financieel toezicht (Wft).
- Verhandelbare bewijzen (onderdeel 5): Deelgerechtigdheid blijkt uit verhandelbare bewijzen, tenzij de vervreemding uitsluitend aan het fonds zelf kan plaatsvinden.
Introductie transparant fonds
Artikel 2.14bis, zevende lid, van de Wet IB 2001 (tekst per 1 januari 2025) introduceert het begrip transparant fonds. Een transparant fonds is een fonds dat voordelen voor deelgerechtigden behaalt door het voor gemene rekening beleggen of anderszins aanwenden van gelden, maar niet kwalificeert als een FGR.
Het verschil met een FGR is dat een transparant fonds niet voldoet aan de twee aanvullende eisen voor een FGR:
- De koppeling met art. 1:1 Wft (beleggingsfonds of fonds voor collectieve belegging in effecten).
- Het hebben van verhandelbare bewijzen van deelgerechtigdheid.
Een fonds wordt niet als FGR gekwalificeerd als de bewijzen van deelgerechtigdheid alleen aan het fonds zelf kunnen worden vervreemd.
Praktische gevolgen voor ondernemers
De wijzigingen hebben praktische en fiscale implicaties, vooral voor het MKB en vermogensbeheerders:
- Herstructurering: Fondsen die niet langer aan de vernieuwde FGR-definitie voldoen, moeten mogelijk worden aangepast.
- Fiscale planning: De keuze tussen een FGR en een transparant fonds kan fiscale gevolgen hebben. Transparante fondsen worden fiscaal niet zelfstandig belast, maar inkomsten worden direct toegerekend aan de deelgerechtigden.
- Compliance: De nieuwe regels vragen om een evaluatie van bestaande structuren om te voorkomen dat niet beoogde (en nadelige) fiscale gevolgen ontstaan.
Lessen
De vernieuwde definitie van het FGR en de introductie van het transparant fonds laten zien dat de fiscale regelgeving zich aanpast aan moderne beleggingsstructuren. Het onderscheid tussen een FGR en een transparant fonds is duidelijker geworden, maar vereist dat ondernemers en beleggers kritisch kijken naar hun structuren.
Conclusie
Het besluit, dat per 1 januari 2025 in werking treedt, biedt meer duidelijkheid over de kwalificatie van fondsen. Fondsen die aan de vernieuwde definitie voldoen, blijven gebruikmaken van de voordelen van een FGR. Tegelijkertijd biedt de introductie van het transparant fonds een alternatief voor fondsen die niet langer als FGR kwalificeren.
Ondernemers en beleggers doen er goed aan hun structuren te evalueren en tijdig fiscaal advies in te winnen.
Bron: Besluit van 27 november 2024, nr. 2024-9447, Ministerie van Financiën, Stcrt. 2024, 38389
NB: Tevens (in aangepaste vorm) gepubliceerd in de Belastingmagazine