De Staatssecretaris van Financiën heeft antwoorden gegeven op Kamervragen over het bericht ‘Fiscus int € 110 miljoen na doorprikken dubbele verhuizing vermogende Nederlanders’.
De afgelopen jaren heeft de Belastingdienst aanzienlijke stappen gezet in de bestrijding van belastingontwijkingsconstructies. Een van de meest gebruikte methoden was de drielandenpuntconstructie, waarbij vermogende particulieren en bedrijven belastingvoordelen behaalden door zich fiscaal strategisch te verplaatsen. Dankzij strengere regelgeving en intensievere handhaving zijn deze constructies nu minder aantrekkelijk.
Hoe werkt een drielandenpuntconstructie?
Een drielandenpuntconstructie maakt gebruik van verschillen in belastingheffing tussen landen. De constructie werkt als volgt:
- De aandeelhouder verhuist naar een land met gunstige inkomstenbelasting, zoals Zwitserland of België, om zo box 2-heffing in Nederland te voorkomen.
- De vennootschap wordt verplaatst naar een land met een lage vennootschapsbelasting, zoals Malta of Luxemburg, waardoor ook de winstbelasting minimaal blijft.
- Nederland verliest belastinginkomsten, doordat zowel de aandeelhouder als de vennootschap buiten de Nederlandse heffing lijken te vallen.
Deze constructie speelt in op de belastingverdragen tussen landen, waardoor Nederland soms niet in staat is belasting te heffen, ondanks dat er economisch gezien nog steeds sterke banden met Nederland zijn.
De Belastingdienst hanteert sinds 2015 een intensieve controleaanpak. Inmiddels zou daarmee €110 miljoen zijn nageheven. In enkele recente zaken zou de Belastingdienst met succes drielandenpuntconstructies hebben bestreden.
Nieuwe beleidsmaatregelen en strengere regelgeving
De staatssecretaris noemt de volgende doorgevoerde beleidsmaatregelen die belastingontwijking via belastingconstructies in het buitenland verder hebben aangepakt:
Striktere beoordeling van de woonplaats
- De Belastingdienst kijkt zowel naar formele woonplaatsregistraties als economische en sociale banden met Nederland.
- Als een belastingplichtige nog steeds zakelijke activiteiten of familiebanden in Nederland heeft, kan dit als indicatie voor fiscale woonplaats worden gebruikt.
Onbeperkte conserverende aanslag op box 2-claims
- Voorheen werd een conserverende aanslag na tien jaar kwijtgescholden.
- Sinds 15 september 2015 blijft de belastingclaim op de aandelen in box 2 onbeperkt geldig, waardoor belastingheffing niet langer kan worden ontlopen door te wachten.
Internationale samenwerking binnen OESO en EU
- Binnen de OESO en EU wordt gewerkt aan het afschaffen van fiscaal voordelige regimes die kunstmatige belastingontwijking mogelijk maken en aan maatregelen die het doorstroomregime in belastingparadijzen minder aantrekkelijk maken.
Betere informatie-uitwisseling en handhaving
- Internationale gegevensuitwisseling is verbeterd, waardoor de Belastingdienst sneller kan achterhalen of een belastingplichtige werkelijk in het buitenland woont en actief is.
- De Belastingdienst maakt ook gebruik van civiele dwangsomprocedures om informatie af te dwingen als belastingplichtigen niet meewerken.
Wat betekent dit voor belastingplichtigen en adviseurs?
In de antwoorden aan de Kamer wordt gesuggereerd dat met de hiervoor genoemde aanpak van de Belastingdienst drielandenpuntconstructies eerder tot naheffingen en boetes kunnen leiden.
Als dat inderdaad de ontwikkeling is, zal dat betekenen dat fiscale adviseurs proactiever hun cliënten zullen wijzen op de toename van controles en strengere regelgeving. Constructies die in het verleden mogelijk waren, zullen dan steeds vaker onderuitgehaald worden.
Ondernemers die overwegen om hun fiscale woonplaats of bedrijfsstructuur te wijzigen, doen er goed aan om gedegen advies in te winnen en te toetsen of de wijziging een economische realiteit heeft.
Conclusie
De strijd tegen drielandenpuntconstructies is de afgelopen jaren geïntensiveerd en de Belastingdienst boekt hierbij succes. Dankzij striktere woonplaatsonderzoeken, een onbeperkte conserverende aanslag en verbeterde internationale samenwerking wordt belastingontwijking via deze constructies steeds lastiger.
Ondernemers en belastingadviseurs moeten rekening houden met deze ontwikkelingen en zorgvuldig te werk gaan bij grensoverschrijdende fiscale planning. Nederland blijft zich inzetten om belastingontwijking verder te beperken, waardoor de speelruimte voor deze constructies steeds kleiner wordt.
Bron: Brief Ministerie van Financiën van 5 maart 2025 en kenmerk 2025-0000062385
NB: Tevens gepubliceerd in de Belastingmagazine